મસાલા ફાંકીના બંધાણીઓ માટે માઠા સમાચાર, તમાકુના ભાવ વધશે
X
તમાકુ, ગુટકા અને ફાંકીના બંધાણીઓ માટે એક ખરાબ સમાચાર આવી રહ્યા છે, તમાકુનું સેવન કરતા લોકોના ખિસ્સા પાર ભારે બોજ પડવાનો છે. નિર્મલા સીતારમણે લોકસભામાં બે નવા બિલ રજૂ કર્યા છે જેનો હેતુ તમાકુ, પાન મસાલા, ગુટકા અને સંબંધિત વસ્તુઓ પર ઉચ્ચ કરવેરા નાખવાનો છે કારણ કે આ ઉત્પાદનો પર GST વળતર, સેસ તબક્કાવાર સમાપ્ત થવાનો છે. સેન્ટ્રલ એક્સાઇઝ (સુધારા) બિલમાં સિગારેટ, ચ્યુઇંગ તમાકુ, સિગાર, હુક્કા, જરદા અને સુગંધિત તમાકુ જેવા તમાકુ ઉત્પાદનો પર નવી એક્સાઇઝ ડ્યુટીનો પ્રસ્તાવ છે, જે હાલના વળતર સેસને બદલશે સાથે સાથે આરોગ્ય સુરક્ષા અને રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા સેસ બિલ, 2025, પાન મસાલા અને સંભવિત અન્ય માલના ઉત્પાદન પર એક નવો સેસ રજૂ કરશે જેનું સરકારે ભવિષ્ય માટે સૂચન કર્યું છે.
આ ફેરફાર શા માટે?
ગુડ્સ એન્ડ સર્વિસ ટેક્સ (GST)ના અમલીકરણને કારણે રાજ્યોને થયેલા કોઈપણ મહેસૂલ નુકસાનની ભરપાઈ કરવા માટે GST વળતર સેસ શરૂઆતમાં જુલાઈ 2017 માં રજૂ કરવામાં આવ્યો હતો. રોગચાળાના સમયની ખામીઓને પહોંચી વળવા માટે કેન્દ્ર દ્વારા લેવામાં આવેલી લોન ચૂકવવા માટે મૂળ પાંચ વર્ષનો સમયગાળો માર્ચ 2026 સુધી લંબાવવામાં આવ્યો હતો. જો કે, આ લોન ચુકવણીની નજીક હોવાથી, સેસ તબક્કાવાર દૂર કરવામાં આવી રહ્યો છે. સરકારે તેને નવા કરવેરાથી બદલવાનો નિર્ણય લીધો છે જેથી ખાતરી કરી શકાય કે ખામીયુક્ત માલ પરનો કરબોજ યથાવત રહે, આરોગ્યને નુકશાન કરતા તમાકુ અને અન્ય હાનિકારક ઉત્પાદનોના વપરાશને નિરુત્સાહિત કરી શકાય.
નવા કરવેરાઓની વિગતો
સેન્ટ્રલ એક્સાઇઝ (સુધારા) બિલ હેઠળ, તમાકુ ઉત્પાદનો પર એક્સાઇઝ ડ્યુટી 1,000 રૂપિયાથી લઈને 11,000 રૂપિયા સુધીની હશે, અને તે સિગાર, અને સિગારેટ પર પણ લાગુ થશે. બિન-ઉત્પાદિત તમાકુ પર 60-70 ટકા કર લાગશે, જ્યારે નિકોટિન ઉત્પાદનો પર 100 ટકા કર લાગશે. આ નવી ફરજો 40 ટકા GST દર ઉપરાંત હશે જે હવે પાન મસાલા પર લાગુ થશે, જે અગાઉના 28 ટકા GST દરથી વધારો છે.
આરોગ્ય સુરક્ષા અને રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા ઉપકર બિલ પાન મસાલાની ઉત્પાદન પ્રક્રિયાને નિયમિત કરે છે, જે ઉત્પાદન માટે ઉપયોગમાં લેવાતી મશીનો અને પ્રક્રિયાઓ પર સેસ વસૂલ કરે છે. આ સેસમાંથી મળેલી રકમ ભારતના એકીકૃત ભંડોળમાં જમા કરવામાં આવશે અને તેનો ઉપયોગ રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા અને જાહેર આરોગ્ય પહેલ માટે કરવામાં આવશે. બિલમાં હાનિકારક ઉત્પાદનો માટે થતી ભળતી માર્કેટિંગ માટે કડક દંડ - 5 કરોડ રૂપિયા સુધી અને પાંચ વર્ષની જેલની સજાનો પણ સમાવેશ થાય છે.
વ્યાપક સંદર્ભ અને પ્રતિક્રિયાઓ
GST કાઉન્સિલે સપ્ટેમ્બર 2025 માં નિર્ણય લીધો હતો કે બાકી લોન ચૂકવવામાં ન આવે ત્યાં સુધી ફક્ત તમાકુ અને પાન મસાલા પર વળતર સેસ ચાલુ રાખવો, અને
22 સપ્ટેમ્બર, 2025 ના રોજ અન્ય લક્ઝરી વસ્તુઓ માટે તેનો અંત લાવવો. નવી કર વ્યવસ્થા સુનિશ્ચિત કરે છે કે તમાકુ પરના સેસને દૂર કરવાથી રાજ્યોના કર આવક પર અસર ન થાય, જ્યારે પાન મસાલા પરનો નવો સેસ રાજ્યો સાથે શેર કરવામાં આવશે નહીં, જેના કારણે વિરોધ પક્ષો તરફથી ટીકા થઈ રહી છે.
આ ફેરફારો રાજ્યની આવકને સ્થિર કરવા અને કેન્દ્ર મહત્વપૂર્ણ જાહેર આરોગ્ય અને રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા કાર્યક્રમોને ભંડોળ આપવાનું ચાલુ રાખે તે સુનિશ્ચિત કરવાના વ્યાપક પગલાનો એક ભાગ છે. સરકારનો ઉદ્દેશ્ય જાહેર કલ્યાણના લક્ષ્યો સાથે રાજકોષીય નીતિને સંરેખિત કરતી વખતે પાપી વસ્તુઓ માટે મજબૂત કર માળખું જાળવવાનો છે.
ટૂંકમાં , નવા બિલના અમલીકરણ સાથે હાનિકારક ઉત્પાદનોના બંધાણીઓના ખિસ્સા પર બોજ લાદીને કુટેવોથી દૂર કરવાનો પ્રયાસ છે સાથે જાહેર આરોગ્ય અને સુરક્ષા પ્રાથમિકતાઓ સાથે રાજ્યની આવકની જરૂરિયાતોને સંતુલિત પણ કરશે.
